Pólitísk ádeila, náttúrukærleikur og móðurást

Mamma, má ég segja þér? er þriðja ljóðabók Eyrúnar Óskar Jónsdóttur. Hún hefur áður gefið út bækurnar Í huganum ráðgeri morð og Góðfúslegt leyfi til sígarettukaupa.  Fyrir síðast nefndu bókina fékk hún Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar.

Ljóðabókinni er skipt í þrjá hluta sem tengjast lítið, í rauninni er um að ræða þrjú mismunandi ljóðverk.

Augljós ádeila

Fyrsti hluti ljóðabókarinnar heitir „Stríð, friður og skæru-velgjörðir“ og gagnrýnir harðlega stefnu íslenskra stjórnvalda að senda flóttabörn og -fjölskyldur úr landi. Í fyrsta ljóði bókarinnar er dregin upp mynd af stúlku sem líkt er við Önnu Frank, eina frægustu flóttastelpu seinni heimstyrjaldarinnar. Hún er á leikvelli í Reykjanesbær og hangir á hvolfi í klifurgrind en „árla morguns / í fjólubleikri maíbirtu / bankar lögregla upp á / og vísar kærleikanum úr landi.“ (bls. 7) Þessi hluti ljóðabókarinnar er augljós ádeila og liggur hún öll á yfirborðinu, ljóðmælandi vill koma því skýrt til skila að þessar aðgerðir gegn flóttafólki eru siðferðislega rangar: „Bara plís! / Getum við í hamingjunnar bænum sammælst um að vera góð við börn?“ (bls. 12)

Ljóðmælandi er friðarsinni, fæddur á friðardegi Sameinuðu þjóðanna, 21. september. Ljóðmælandi vill „gera byltingu / hjartabyltingu“ og segir að „Hjartað er sá staður / sem baráttan fyrir heimsfriði / verður að fara fram.“ (bls. 26).

Kærleikurinn liggur í náttúrunni

Annar hluti ljóðabókarinnar ber heitið „Berum kærleikanum vitni“ og er meginþemað náttúran og myndræn upplifun á henni: „Þegar ljós brotnar / flæða regnbogar / fæða liti /anda skrúði /djúpu skæru hreinu rjóðu skrúði / litrófið / í geislabrotunum / tifandi skínandi / dýrð.“ (bls. 32). Ljóðmælandi virðir fyrir sér landið okkar, gengur á fjöll, ferðast og virðist finna hamingjuna í umhverfinu, „hér drýpur kærleikur / af hverju strái.“ (bls. 53)

Hversdagsleg ást og barnsleg einlægni

Þriðji hluti ljóðabókarinnar heitir „Silfurbjöllur og regnbogar“ og inniheldur ljóðabálk þar sem ástin og rödd barns er í fyrirrúmi. Eyrún Ósk fékk sérstaka viðurkenningu fyrir ljóðið sitt „Mamma má ég segja þér“ sem birtist í þessum tiltekna kafla og er titilljóð bókarinnar.

Bálkurinn hefst á ljóðum sem fjalla um ástina. Hversdagslegri ást er lýst, ást sem allir geta tengt við „Ég elska þig í búð / við brauðrekkann / er við tökumst á um / hvort kaupa skuli / fínt eða gróft.“ (bls. 63) Ástin er auðvitað samofin hversdeginum og nær ljóðmælandi að lýsa þessari fallegu venjulegu ást á sannfærandi máta.

Í seinni hluta bálksins virðist rödd ljóðmælanda færast yfir í barn sem reynir sitt besta að lýsa ást sinni á móður sinni. Barnsleg endurtekning er áberandi í ljóðunum ásamt hreinni einlægni barnshugans. Bókin endar á þessu fallega erindi:

Mamma má ég segja þér?
Það eru lítil hús í hjartanu mínu
full af fólki sem ég elska
elska, elska, elska
Mamma má ég segja þér?
Mamma, veistu að ég elska þig?
Mamma, ég elska þig í hjartanu mínu
í hjarta húsinu mínu.
Mamma má ég segja,
má ég segja
að ég elska þig?

(Mamma má ég segja þér? Bls. 76)

Þrír bálkar í einni bók

Mamma, má ég segja þér?  er í rauninni þrjár ljóðabækur í einni eða heldur þrír ljóðabálkar í einni bók.  Ádeilan í fyrsta bálkinum fannst mér mögulega of mikið á yfirborðinu en henni hefði mátt flétta betur inn í táknmyndir og óræðara myndmál. Náttúruljóðin voru fögur og hægt var að gleyma sér í þeim. Hrifnust var ég þó af síðasta bálkinum en tilfinningarnar þar voru djúpar og endurtekningin taktföst og áhrifarík.

Lestu þetta næst

Geturðu elskað mig núna?

Geturðu elskað mig núna?

Þegar Hvítfeld, fyrsta skáldsaga Kristínar Eiríksdóttur, var sett fyrir í bókmenntafræðiáfanga sem...

Ögrandi smásagnasafn

Ögrandi smásagnasafn

Bókmenntir Suður-Ameríku hafa alltaf heillað mig. Smásögur eru töluvert virðingaverðara...