Kuldi kastalans
Eftir Ásu Köru Smáradóttur
Þú stóðst við svefnherbergisgluggann og svekktir þig á því að sjá hvorki tunglið né stjörnurnar. Úti var niðamyrkur og kuldinn smaug um ganga kastalans. Hárin á handleggjunum stóðu upprétt. Þrír kílómetrar í næsta mannvirki. Allir heima höfðu hvatt þig til að njóta kyrrðarinnar en þér leið ekki vel í þögninni. Þú heyrðir öll hljóð. Hljóð sem enginn ætti að heyra líkt og vængjablak frá fuglum niðri við vatnið og skrjáf í runnum út á lóð þegar mýsnar hlupu undir. Hjarta þitt sló líkt og það ætlaði að koma sér héðan hvort sem restin af þér kæmi með eða ekki. Þú ætlaðir að selja þennan bölvaða kastala við fyrsta tækifæri. Samt hafði hann aðdráttarafl sem þú skildir ekki. Eitthvað dró þig hingað, eitthvað sem kom í veg fyrir að þú settir hann strax á sölu eftir að þú erfðir dánarbú frænku þinnar. Hrollur skreið niður bakið og þú kipptir gardínunum fyrir gluggann. Þú ætlaðir snemma að sofa.
Þrem tímum seinna lágstu andvaka og starðir út í myrkrið. Fúkkalykt fyllti nasirnar. Það hafði bæst í vindinn svo það hvein í gluggunum. Yfirþyrmandi herbergið var óþarflega stórt. Frá enda rúmsins voru sex metrar að arninum sem þér hafði ekki tekist að kynda í. Tveir ferðahitarar sem þú fannst inni í kústaskáp stóðu sitt hvoru megin við rúmið. Það breytti ekki neinu því kuldinn strauk húð þinni blíðlega hvar sem í hana sást og falleg gæsahúð birtist við hverja stroku.
Skyndilega heyrðirðu þrusk frammi á gangi, líkt og einhver stæði fyrir utan. Hurðin opnaðist hægt og það ískraði í hjörunum. Þú starðir út í myrkrið en þar var ekkert að sjá. Litla hjartað þitt sló svo hratt að það var það eina sem þú heyrðir. „Halló?“ kallaðirðu skjálfandi röddu en þú fékkst ekkert svar. Þú teygðir þig í vasaljósið á náttborðinu og lýstir að dyrunum út á gang. Það eina sem þú sást var hrokafullur svipur langömmu þinnar á málverkinu sem hékk á veggnum. Þú stóðst upp og gekkst fram en ekkert heyrðist nema hvín í gluggunum. Þú lýstir niður ganginn í báðar áttir. Ekkert. Þú dæstir og lokaðir svefnherbergishurðinni kyrfilega á eftir þér og lagðist upp í rúm. Á morgun ætlaðirðu að rýma húsið svo þú gætir sett það sem fyrst á sölu
~~~
Morguninn eftir var grár og blautur. Klædd í fjórar peysur og með húfu á höfðinu gekkstu um kastalann og veltir fyrir þér hvernig skyldmenni þín gátu búið hér. Fyrir utan þig hafði frænka þín verið seinasti fjölskyldumeðlimurinn sem enn var á lífi og hún hafði búið hér ein. Þú vissir ekki af hvarfi hennar fyrr en lögfræðingurinn hafði samband og svo virtist sem það hafi liðið dágóður tími síðan hún hvarf. Þú skildir ekki hvað hafði komið fyrir. Kastalinn bar þess merki að vera yfirgefinn en þér fannst eitthvað skrítið. Það var lítið um ryk og engir köngulóavefir neins staðar. Loftið var kyrrt og ekkert á lífi inni í húsinu en af og til var eins og eitthvað hreyfði sig, eitthvað sem snerti ekkert og skildi ekki eftir sig spor né önnur ummerki, en þú fannst samt fyrir því. Þú heyrðir þruskið, fannst kuldann strjúka þér.
Þú gekkst um gangana og kíktir inn í herbergin sem flest voru innréttuð sem svefnherbergi eða stofur. Þú vissir ekki hvers vegna, frænka þín var umtalaður einfari og bauð engum gestum. Hún virtist ekki hafa undirbúið hvarf sitt. Í eldhúsinu var skítugt leirtau og gömul dagblöð og myglaðir ávextir lágu á borðum. Í svefnherberginu hennar var óhrein peysa lögð yfir stól og gamlir skór stóðu við enda rúmsins. Þú horfðir á málverkið af henni sem hékk með hinum á ganginum. Hún var með holar kinnar og föla húð. Niðurlút augun horfðu beint í þín. Þú steigst nær; hún virtist vera með gæsahúð.
Þú hrökkst við þegar dyrabjallan hringdi. Það tók þig meira en mínútu að finna útidyrahurðina. Þú þekktir kastalann ekki nógu vel. Hann ruglaði þig enn í rýminu. Fyrir utan dyrnar stóð bréfberi sem hélt á stórum poka. Maðurinn, sem var lágvaxinn og gamall, horfði brúnaþungur á þig. Þú hugsaðir að hann liti út fyrir að eiga heima á hjúkrunarheimili.
„Jæja, þú ert frændkynið?“ sagði hann hrjúfri röddu.
„Já, þekktirðu frænku mína?“
„Þekkti og þekkti ekki. Hún vildi engan sjá en var til vandræða hjá okkur á pósthúsinu.“
„Hvernig þá?“ spurðir þú.
„Hún sendi sí og æ bréf stíluð á fólk sem virðist ekki vera til. Allt sent til baka.“
Hann lyfti stóra pokanum.
„Þetta hefur legið á bak við hjá okkur á pósthúsinu í heilt ár. Við viljum ekkert með þetta hafa. Hvorki frænku þína, þessi bréf né þennan kastala.“
Bréfberinn leit taugaóstyrkur í kringum sig. Þú fannst kuldann strjúka aftan á háls þinn, augun lygnuðu aftur og allt varð svart. Þér líkaði illa við þennann bréfbera. Hver þóttist hann vera, einhver unglingsstrákur, að koma hingað og hella sér yfir þig? Var það þér að kenna að frænka þín sendi bréf? Þú skildir núna hvers vegna hún kærði sig ekki um félagsskap fólksins í bænum. Þú hrifsaðir pokann úr höndum stráksins og skelltir hurðinni á eftir þér. Þú rankaðir við þér. Úti var orðið dimmt og það hafði ekki hleypt neinu lofti inn í húsið að opna hurðina. Allt var kyrrt.
Þú leist niður á pokann og fórst inn í skrifstofuna sem lá út frá anddyrinu. Lítið skrifborð og tréstóll stóðu fyrir miðju herbergi og bókahillur þöktu alla veggi. Þú settist og skoðaðir bréfin. Þau voru stíluð á mismunandi aðila frá löndum um allan heim. Þú kannaðist ekki við nöfnin framan á neinu þeirra. Sum voru ekki skrifuð með stafrófi sem þú kannaðist við. Þú opnaðir fyrsta bréfið. Frænka þín hafði skrifað einhverjum presti í Tyrklandi og beðið hann um hjálp. Hún lýsti undarlegum hlutum og virtist ekki vita hvað tímanum leið. Í upphafi bréfsins skrifaði hún um heitan sumardag en nokkrum línum neðar lýsti hún skringilegum hljóðum frá arninum því hún ætlaði að kynda í honum sama dag. Þú opnaðir næsta bréf. Dagsetningin var frá júní 1852 og hún skrifaði til spákonu frá Englandi og bað hana líka um hjálp. Hún væri að heyra undarleg hljóð og fannst líkt og eitthvað byggi með sér í kastalanum. Hún fann fyrir því líkt og það andaði niður hálsmálið hennar. Hún bað spákonuna að koma og hreinsa húsið af illum öndum. Hlægilegt en þú fannst kuldahrollinn ferðast niður bakið. Öll bréfin voru eins. Frænka þín hafði verið sannfærð um að eitthvað undarlegt ætti sér stað í kastalanum. Gafst hún upp og flutti eitthvert annað?
~~~
Restina af deginum fórstu í gegnum eigur frænku þinnar. Lögfræðingurinn og fasteignasalinn voru búnir að hringja. Planið var að pakka öllu saman og setja á sölu en þú fékkst þig ekki til þess. Frænka þín hafi rétt fyrir sér; loftið var eitthvað skrítið – of kyrrt. Þú heyrðir engin hljóð. Þú ætlaðir út að fá þér ferskt loft en í hvert sinn sem þú varst búin að taka þig til var skyndilega orðið dimmt úti og þú vildir ekki fara ein út í myrkrið. Í staðinn gekkstu um kastalann, upp og niður stigana, fram og aftur gangana.
Vikurnar liðu eða voru það mánuðir? Þú vissir ekki lengur hvað tímanum leið. Þú horfðir á málverkin af ættingjum þínum og þau horfðu til baka. Af og til heyrðirðu hurðir opnast en þú vildir ekki líta aftur. Þú hélst áfram að finna nýjar hurðir, hurðir að öðrum hurðum í þessu endalausa húsi forfeðra þinna. Þú ætlaðir að fara en gast það ekki. Þú heyrðir símann hringja í fjarska en vissir ekki hvar hann var. Snjór þakti gluggana svo þú sást ekki lengur út. Þú grést á nóttunni og faldir þig undir sæng þegar þú fannst kuldann.
~~~
Þú lágst andvaka og starðir út í myrkrið. Sætur ilmur fyllti nasirnar. Ekkert heyrðist nema þinn eiginn hjartsláttur. Þú stóðst upp úr rúminu og slökktir á ferðahiturunum. Þetta var kastalinn þinn.
Þú hættir að klæða þig í föt og naust þess að finna kuldann strjúka þér. Faðmur kastalans var nóg. Þögnin var yndisleg. Þú straukst veggjunum og dáðist að málverkum ættingja þinna. Þú hengdir upp málverkið af þér við hlið frænku þinnar. Svo fallega holar kinnar. Svo fallega föl gæsahúð.
~~~
Þú heyrðir þrusk frammi á gangi. Það ískraði í hurðinni þegar hún opnaðist sjálf. Þú leist upp en sást ekkert í myrkrinu. Þú tókst kertaljósið af náttborðinu og steigst fram á gang. Augu forfeðra þinna eltu þig niður ganginn. Þú varst ákveðin og fylgdir kuldanum. Þú opnaðir hurðina lengst niður ganginn og gekkst niður stigann. Til hliðar var bókahilla. Þú horfðir á hana og ýttir. Djúpið blasti við þér og kuldinn umlukti þig alla. Tréstigi lá niður í falda dýflissu. Hingað kom frænka þín. Þú giskaðir rétt. Þú steigst niður þrepin. Loginn á kertinu slokknaði. Ég strauk þér með hverju skrefi sem þú tókst nær mér. Þú fannst mig. Loksins ertu mín.
Ása Kara er nemi í viðskiptafræði og ritlist við Háskóla Íslands og starfar sem bóksali og kaffibarþjónn. Frá unga aldri hefur hún skrifað ljóð og smásögur og kann vel við sig í skapandi verkefnum af öllum toga. Hún hefur yndi af löngum göngutúrum og dreymir um að kaupa sér yfirgefinn kastala einhvers staðar í Evrópu.
