Kammeróperan setur á svið óperuna Carmen eftir franska tónskáldið Georges Bizet í Tjarnarbíó. Adolf Smári Unnarsson leiksstýrir og þýðir verkið yfir á íslensku og Tscho Theissing sér um útsetningu tónlistar.
Carmen er hádramatískt verk sem fjallar um hina lokkandi og óútreiknanlegu Carmen. Hún er svo heillandi að allir karlmenn falla í stafi yfir henni. Don José er meðal þeirra en hann verður svo hugfanginn af Carmen að hann ákveður að yfirgefa æskuást sína, Michaelu, til að hlaupast á brott með Carmen. En hann fær samkeppnisaðila í nautabananum Escamillo sem kyndir undir mikil átök sem eru knúin áfram af eldheitum ástríðum.
Seiðandi Carmen
Þessi uppsetning er ætluð fjórum söngvurum og einum leikara. Kristín Sveinsdóttir er hin seiðandi Carmen og nær hún vel sjálfsöryggi titilpersónunnar í mjúkum hreyfingum og ákveðnum söng. Eggert Reginn Kjartansson er hermaðurinn Don José sem fellur fyrir Carmen og nær Eggert vel að byggja upp þessa persónu sem að sýnist á yfirborðinu sterkbyggð en er í raun mjög brothætt og óörugg. Rödd hans er virkilega stöðug og kröftug og var flutningur hans á laginu þegar hann lýsir yfir ást sinni á Carmen, blómalaginu, alveg hreint stórkostlegur. Unnsteinn Árnason er Escamillo, nautabaninn, og náði hann vel að sýna áhorfendum kokhreysti persónunnar. Jóna G. Kolbrúnardóttir er Michaela og stóð sig einnig með prýði og Fjölnir Gíslason fékk síðan það hlutverk að vera eini leikarinn á móti söngvurunum og ég verð að hrósa honum alveg sérstaklega fyrir. Hann er sífellt að sanna og sýna hversu megnugur hann er í grín-leik en túlkun hans á hermanninum Zuniga var virkilega vönduð og lipurleg og gerði mikið fyrir kómíska hlið verksins. Mér þótti líka afar vel til fundið hvernig hljómsveitin, sem samanstóð af þremur frábærum hljóðfæraleikurum, var tvinnuð inn í atburðarrásina á ýmsan máta. Nú eru auðvitað flest í verkinu menntuð í söng frekar en leiklist en þau náðu að túlka atriðin einkar vel og þá sérstaklega með andlitinu, þó að stundum mætti vera meiri afslöppun í líkamanum. Söngurinn þó auðvitað í megin-hlutverki og hann var allur til fyrirmyndar.
Dramatískar rufflur
Verkið er einmitt nokkuð kómískt á köflum, þó það sé einnig mjög sorglegt og átakanlegt. Það er líklega ekki eins og Bizet og samferðarmenn hans sáu verkið en í dag verður öll þessi dramatík skopleg. Að minnsta kosti í þessari uppsetningu. Mér þótti einmitt afar vel til fundið af listrænum stjórnendum að ýta undir þessa dramatík verksins með búningum og svo alveg sérstaklega með vídjóverkinu sem var sýnt fyrir þriðja hluta verksins. Escamillo í sínum páfugla-klæðum í skyrtu sem hrópaði á mann og allar þessar rufflur sem skapaði skemmtilegt heildarútlit á hópinn. Ég hinsvegar var ekki jafn hrifin af loka-kjól Carmen þar sem hann leit út fyrir að vera hálfkláraður, en það er auðvitað bara smekksatriði. Leikmyndin var alveg hreint frábært og stækkaði hún sviðið og dýpkaði í einfaldleika sínum. Rauðu tjöldin gáfu fyrirheit um þunga verksins og ljósahönnun Fjölnis Gíslasonar skapaði dulúðlegt andrúmsloft. Allt mjög munúðarfullt. Leikmynd og búningar voru í höndun Andra Unnarssonar.
Sorg, átök, dramatík
Verk eins og Carmen er allt á yfirborðinu. Persónur eru mjög stereótýpískar og erfitt að fara á mikla dýpt með nokkurri persónu. Það er því stundum erfitt að ná að finna til með persónum en söngvararnir hér í þessari uppsetningu ná þó afar vel að tjá tilfinningar með svipbrigðum sínum sem hjálpar heilmikið til. Ég var næstum farin að finna til með Don José í þessu blómalagi þar til auðvitað hann fór að gera heilmikið af hlutum sem engin getur fyrirgefið honum fyrir. Carmen er auðvitað bara risastór birtingarmynd hugmyndarinnar um femme-fatale sem spilar einungis eftir hvatvísi sinni. Ég sjálf átti erfitt með að sjá sök hennar í atburðarrásinni þó að Bizet hafi líklega ætlað henni eitthvert hlutverk sem var litið öðruvísi á fyrr á öldum. Mögulega er lestur á verkinu og samúð með persónum þó mismunandi eftir hverjum áhorfanda fyrir sig.
Það er gaman að fá loksins tækifæri á að sjá öll þessi óperuverk í íslenskum þýðingum og verkið skilar sér þannig alveg margfalt til áhorfenda. Þessi uppsetning á Carmen er vel gerð og heildarmyndin er dásamlega dramatísk og sjónræn. Söngurinn hjá hópnum er frábær og innlifunin áþreifanleg og ættu allir að fara á Carmen til að læra að elska þetta listform óperusöngsins.
