The Artist’s Way kom fyrst út í Bandaríkjunum árið 1992 og markaði upphafið að „The Artist’s Way“ bókaseríunni. Höfundur bókanna er Julia Cameron en hún hefur verið fjölhæfur listamaður um áratugaskeið. Á síðustu árum hefur þessi fyrsta bók í bókaflokknum orðið að nokkurs konar öndvegisriti á sviði sjálfshjálparbóka fyrir listamenn. Það er ekki af ástæðulausu.
Hér skal tekið fram að þessu verki verður ekki gerð fyllileg skil með góðu móti í stuttri umfjöllun á borð við þessa. Það væri hægt að skrifa meistararitgerð um þessa bók og það hefur örugglega verið gert. Markmiðið með þessari umfjöllun er því frekar að kynna bókina fyrir lesendum og stikla á stóru um það sem helst vakti athygli mína við lesturinn. En í hreinskilni sagt vakti öll bókin athygli mína.
12 vikna andlegt ferðalag
Í bókinni er fjallað um 12 vikna kúrs sem Cameron þróaði sjálf og á að hjálpa fólki við að leysa sinn innri listamann úr læðingi. Bókinni er skipt upp í tólf kafla þar sem farið er í gegnum hverja viku í senn. Gert er ráð fyrir að lesendur lesi einn kafla í hverri viku og í lok hvers kafla eru æfingar úr efninu og tækifæri til ígrundunar.
Snemma í bókinni kynnir höfundur til leiks tvö grundvallar „verkfæri“ eins og hún orðar það: Morning Pages og Artist Date. Ég auglýsi hér með eftir góðri þýðingu á þessum hugtökum. Auk vikulegs lesturs og æfinga er gert ráð fyrir daglegum Morning Pages og vikulegum Artist Dates. Í seinni bókum bætti Cameron við tveimur öðrum grundvallarverkfærum: Walks og Writing for Guidance. Þessi verkfæri voru þó vissulega nefnd í The Artist’s Way þó þau hafi ekki verið formlega skilgreind sem verkfæri enn sem komið var.
Höfundur er mjög andlega þenkjandi og líkir sköpunargáfunni við guð, almættið o.s.frv. í gegnum alla bókina. Hins vegar biður höfundur lesanda strax í upphafi bókar að hugsa ekki um sköpunargáfuna sem guð ef viðkomandi trúir ekki á guð. Frekar ætti að hugsa um „sköpunarkraft“ í staðinn. Því mætti líkja kúrsinum sem Cameron lýsir í bókinni sem 12 vikna andlegu ferðalagi.
Morning Pages
3 A4 síður af hugarflæði á hverjum morgni.
Artist Date
Vikulegt stefnumót listamannsins við sjálfan sig þar sem hann fer og gerir eitthvað sem hann nýtur þess að gera, einn.
Hinn gullni meðalvegur
Bókin átti upphaflega heita Healing the Artist Within og ég vildi óska að bókin hefði fengið að halda þeim titli vegna þess hve lýsandi hann er. Hinum 12 vikna kúrsi er ætlað að hjálpa listamönnum að takast á við innri hindranir eins og sjálfsgagnrýni, sjálfsefa, skapandi stíflur og kulnun. Ég hef verið hugsi um sjálfsefa eftir lestur bókarinnar en ég vil skipta honum í þrjá flokka: heilbrigðan sjálfsefa, óheilbrigðan sjálfsefa og engan sjálfsefa. Heilbrigður sjálfsefi er að mínu mati bestur því ég tel nauðsynlegt að geta horft í eigin barm og rýnt með gagnrýnum augum í verk sín. Í því ljósi er skortur á sjálfsefa alls ekki það sem við viljum.
En það er óheilbrigði sjálfsefinn sem hefur valdið mörgum listamönnum þjáningum í gegnum tíðina og er sá sem höfundur hjálpar lesendum að breyta í heilbrigðan sjálfsefa. Sjálf vil ég meina að heilbrigður sjálfsefi sé partur af sköpunarferlinu, en eins og Emmsjé Gauti sagði í viðtali: „partur af því að vera listamaður er að efast um hvert einasta skref sem maður tekur.“
It is always necessary to acknowledge creative injuries and grieve them. Otherwise, they become creative scar tissue and block your growth (bls. 38)
Hin heilaga hringrás
Cameron dregur þó ekkert undan þegar hún talar um staðreyndir. Og þá komum við inn á mikilvægt atriði í bókinni: Árangur. Höfundur talar tæpitungulaust um það að lestur bókarinnar er engin trygging fyrir árangri í listsköpun. Auk þess nærðu kannski aldrei þeim árangri sem þú (leynt eða ljóst) vilt sem listamaður. Þessar staðreyndir eru frelsandi og ógnvekjandi í senn. Cameron gerir ekki lítið úr árangri eða lönguninni til árangurs en hún dregur ekkert undan þegar hún segir að listsköpun sé og verði alltaf í eðli sínu ferli en ekki endanleg útkoma. Það er listin. Að hefja verkefni, vinna í því, klára það og byrja svo á næsta verkefni. Þetta er hin heilaga hringrás.
The Artist’s Way sem lífsmáti
Í grunninn snýst bókin um að samþykkja sjálfan sig sem listamann, sama hvað á dynur. Og í fullri alvöru þá er erfitt að komast í gegnum bókina án þess að finna fyrir auknu sjálfstrausti. Listamenn eru í öllum stærðum og gerðum. Þú þarft ekki að „skilja“ alla aðra list til að kalla þig listamann. Þú þarft heldur ekki að skilja aðra listamenn til fulls. Og þó að þú fáir lítið sem ekkert greitt fyrir listsköpun þína ertu samt listamaður.
Ef þú ert að leita að skapandi heilun þá mæli ég eindregið með þessari bók. Hún hjálpar listamönnum að verjast eyðileggingarmætti óhóflegrar sjálfsgagnrýni. Hún hjálpar þér að finna sátt. Hún hjálpar þér ekki við að ná tölulega mælanlegum árangri eins og sæti á metsölulistum eða ákveðnum sölutölum. Hún skrifar ekki bækur fyrir þig, hún málar ekki myndir, hún semur ekki tónlist. En hún hjálpar listamanninum að sjá að allar þessar leiðir að sköpun eru mannlegar og eitthvað sem við eigum öll rétt á að gera ef við kjósum svo. Sköpunarþrá er mannleg þrá.
Bækurnar í The Artist’s Way línunni eru bæði svo yfirgripsmiklar og svo margar að það er nánast hægt að tala um að boðskapurinn í þeim sé ákveðinn lífsmáti. Eins og svo margir aðrir sem heillast hafa af skrifum Cameron þurfti ég margoft að leggja frá mér bókina og leyfa boðskapnum að síast inn. Þetta er ekki bók sem er lesin á hundavaði á einni helgi. Þetta er djúp lesning sem krefst mikils af lesandanum. Það er hellings, hellings vinna að fara í gegnum alla bókina. Ef ætlunin er að fylgja kúrsinum til hins ítrasta, sem ég mæli með, þarf að hafa ríflegan tíma aflögu. En ég er handviss um að þeir sem gera það munu uppskera eins og þeir sá.
