Ormstunga er glænýr íslenskur söngleikur eftir þá Hafstein Níelsson og Ólíver Þorsteinsson. Þeir hafa fengið til liðs við sig einvalalið listrænna stjórnenda og er Gísli Örn Garðarson að leikstýra, með tónlistarstjórn fer Jóhannes Damian R. Patreksson, Ilmur Stefánsdóttir sér um leikmynd, Garðar Borgþórsson sér um lýsingu, Liam Steel er danshöfundur og Brett Smith og Þóroddur Ingvarsson sjá um hljóðhönnun. Það eru auðvitað mun fleiri nöfn á bak við en ég næ ekki að telja þau öll hér upp. Þeir Hafsteinn og Ólíver settu einmitt upp söngleikinn Þorskasaga í sumarleikhúsinu Afturámóti í fyrra og gaf það verk einmitt góð fyrirheit um að þeir væru sviðshöfundar sem vert væri að fylgjast vel með.
Ég reyndi mitt allra besta til að loka augum og eyrum fyrir öllum viðtökum og umfjöllunum sem voru birtar eftir frumsýningu á söngleiknum Ormstungu 24. janúar síðastliðinn. Það reyndist nokkuð erfitt þar sem að allar fyrirsagnir á dómum voru mjög lýsandi, það var nánast upphrópunarmerki aftan við fyrirsagnirnar. Og það er kannski ekki að undra, að minnsta kosti ekki miðað við mína upplifun.
Ferskt, spennandi, sjálfsöruggt
Ormstunga er eins og nafnið gefur að skilja byggð á Gunnlaugs sögu ormstungu, íslendingasögu sem er talin hafa verið rituð á 13. Öld. Aðalpersónurnar eru tvö íslensk skáld, þeir Gunnlaugur Ormstunga Illugason og svo Skáld – Hrafn Önundarson og svo Helga Fagra Þorsteinsdóttir.
Sviðið er opið þegar að áhorfendur tínast inn. Persónur verksins ganga um og tala sín á milli eða horfa út í sal. Það er allt mjög rólegt og yfirvegað, en það endist ekki lengi. Því um leið og söngurinn og tónlistin fara að óma er áhorfendum ýtt niður í sætin sín, gripið um sætisarmana verður þéttara og augu og eyru verða eins og límd við sviðið. Þetta verk er ferskt, spennandi og sjálfsöruggt. Það er ekki um að villast. Og auðvitað er rapp-söngleikur um Gunnlaugs sögu ormstungu skynsamlegasta lausnin til að endurvekja þessa sögu og lagið Kveðast á sem kemur strax í upphafi verks setur einmitt tóninn fyrir það sem koma skal.
Hrár metnaður blandast reynslu
Leikhópurinn er vel valinn og er hann blandaður leikurum og söngvurum sem búa að annað hvort ferskum metnaði eða áralangri reynslu, alveg í takt við skipan listrænna stjórnenda. Með hlutverk Gunnlaugar Ormstungu fer Jakob Von Oosterhout sem útskrifaðist sem leikari árið 2024 en hann hefur þegar sýnt hæfileika sína og ómþýða söngrödd í söngleiknum Stormi sem var sýndur árið 2025. Kristinn Óli S. Haraldsson fer með hlutverk Skáld-Hrafns og gerir það afar vel, og þrátt fyrir vitneskju áhorfenda um margslungna hæfileika Kristins nær hann samt að koma okkur hressilega á óvart hér í þessu verki með afar kröftugum söngi. Rán Ragnarsdóttur þekkti ég ekki fyrir, enda er hún ekki enn útskrifuð úr LHÍ, en hún leikur hér Helgu-Fögru og gerir það með ótrúlega miklum krafti. Söngrödd hennar er alveg fullkomin fyrir söngleiki, þétt og mikil.
Frábær hópur – hnyttið verk
Þríeykið er því ótrúlega vel skipað en á bak við þau er hópur sem er alls ekki af verri endanum. Það er erfitt fyrir mig að nefna alla í hópnum en á heildina stóð leikhópurinn sig afar vel og þótti mér fullkomlega skipað í hvert hlutverk fyrir sig og var augljóst að listrænir stjórendur nýttu sér hæfileika hvers og eins. Þá vil ég sérstaklega nefna Ólafíu Hrönn sem Jarlinn í Noregi en atriði hennar var alveg óborganlega fyndið. Guðjón Karl Davíðsson sem Englandskonungur var líka með virkilega skemmtilega nálgun.
Textarnir og lögin eru í forgrunni í þessu verki og var leikmyndin því látlaus eftir því. Þetta eru ótrúlega beittir textar og er hægt að standa á öndinni yfir því hversu vel þeir eru fluttir af leikhópnum sem fipast ekki eitt andartak. Þar mæðir þá kannski hvað mest á Kristni Óla en persóna hans er sögumaður verksins. Nútímasletturnar hefðu auðveldlega geta orðið kjánalegar í bland við fornlegan kveðháttinn en hér verður það ekki þar sem þéttleiki textagerðarinnar nær að vefa svo ótrúlega áferðarlausan vef. Allar tengingar á milli atriða eru einnig virkilega fínlega og vel gerðar, handritið er vel smurt og sjálfsöruggt. Textarnir eru blanda af nýju og gömlu og þeir eru þannig gerðir að þeir verða mjög áhrifaríkir og eftirtektarverðir. Þó að ég segi að leikmyndin sé látlaus þá er samt mikil snilli á bak við hana því það er mikið gert úr því sjónræna í þessu verki og sviðsmyndin spilar þar mikið hlutverk í lagskiptingu sinni og hreyfanleika. Þið verðið eiginlega bara að sjá þetta til að átta ykkur á því hvað ég er að tala um. Það er eitt atriði um miðbik verksins, við skulum bara kalla það örvæntingarsöng Skáld-Hrafns, þar sem allir þættirnir; ljós, leikmynd, leikur, söngur og dans voru í svo fullkomnu samspili að gæsahúðin hríslaðist upp og ég hreinlega gapti í sæti mínu.
Handritið er hnyttið og það er mikill húmor í hreyfingunum í takt við það. Liam Steel, danshöfundi, hefur tekist afar vel að ná að spila með kjarna verksins sem er einmitt ákveðin leikgleði. Það er oft sem hægt er að hlæja eingöngu að hreyfingum og dansi, þó að textarnir séu einnig mjög fyndnir. Mörg atriði eru mjög skemmtilega útfærð og má ég til með að nefna sem dæmi skák-atriðið og lífið á Borg með kindunum allt í kring. Ormstunga er því svo sannarlega algjör veisla fyrir bæði augu og eyru. Ég mæli allavega með því að taka eftir öllum smáatriðum í hreyfingum og látbragði leikara.
Kröftugra með hverju laginu
Allur söngur er svo ótrúlega vel fluttur og augljóst að valið var réttir hæfileikar í aðalhlutverkin. Eina sem ég hef út á að setja, og það meira segja breytir samt ekki heildaráliti mínu á uppsetningunni, er bara að ég hefði mögulega viljað sjá tvær eða þrjár sterkar bakraddir inn í samsönginn í nokkrum lögum til þess að fá þennan auka kraft. En svo reyndar komu lög, þá sérstaklega þegar leið á verkið, sem voru svo kröftug að það gæti verið að Þjóðleikhúsið hafi aldrei boðið upp á annað eins áður. Þeir Hafsteinn og Ólíver hafa verið opnir með það að Hamilton söngleikurinn hafi veitt þeim innblástur og það sést á köflum, en það kemur þó alls ekki að sök fyrir mína parta.
Ég verð síðan að þakka og hrósa Hafsteini og Ólíver fyrir að gefa Helgu-fögru svona góða rödd og rými í þessu verki. Það að hún loki verkinu með lagi sem spyr “Hvað gerir mann að hetju?” gefur svo ótrúlega fallega dýpt og marglögun í söguna.
Ormstunga er verkið sem þú ættir að fara á ef þú velur bara eitt leikhúsverk á ári. Þetta er verkið sem skapar umræður á kaffistofunni og þær verða örugglega allar jákvæðar. Þetta er verk sem lætur áhorfendur vilja meira og krefjast allra söngnúmera á spotify strax daginn eftir. Ég get allavega ekki beðið eftir að sjá hvað Hafsteinn og Óliver kokka upp fyrir okkur næst. Sama hvort þeir ákveða að nota innblástur annarsstaðar frá eða ekki. Góður innblástur er alltaf góður innblástur.
