Ljóðsagan Í hæfilegu magni er annað útgefið verk höfundarins Heiðu Vigdísar Sigfúsdóttur og kom út hjá Forlaginu á dögunum. Heiða Vigdís sendi áður frá sér skáldsöguna Getnað eftir að hafa unnið nýjar raddir árið 2022 og hefur lokið ritlistarnámi við Háskóla Íslands.
Ljóðsagan er ádeila á margbrotið heilbrigðiskerfi, yfirborðskennd og átakafælni samtímans, og spennandi heimsókn inn í flókna sál sem þarf að fela litróf sitt til að falla í ramma.
„Rödd sem passar ekki í skema“
Í hæfilegu magni fjallar um konu sem, rétt eins og mörg okkar, lærir að samfélagið er allt byggt á lygi og þeir sem kunna að smeygja sér með fram henni komast áfram en þeir sem benda á mótsagnirnar eru settir til hliðar. Ljóðmælanda er fylgt frá fæðingu til fullorðinsára og ljúfsár frásögnin af konu sem passar ekki inn í þröngt sniðna samfélagsgerðina er bæði heillandi og áleitin. Lesandi sér konuna fyrir sér ljóslifandi, og fyrsta ljóð bókarinnar, titilljóðið Í hæfilegu magni, er sérlega lýsandi og grípandi og leggur línurnar fyrir ferðalagið sem lesandi er við það að taka sér fyrir hendur. Í því ljóði er því lýst fullkomlega hvernig það er að vera manneskja sem þarf að haga sér eftir fyrir fram skrifaðri rullu sem er henni ekki eðlislæg til þess að öðlast samþykki samfélagsins. Ljóðmælandi er glansandi og geislandi spennandi vera sem heillar fólk með nærveru sinni, en um leið og hún fellir grímuna og er algerlega hún sjálf er hún alltaf of mikið. Of hávær, of uppátækjasöm, of fyrirferðamikil.
„Agnarsmá glóð í maganum“
Bókin er skrifuð í snörpum ljóðum sem greinilega hefur verið nostrað mikið við, og passað er upp á að orðin sem notuð eru í verkinu séu í mjög hæfilegu magni, sem er kannski svolítið írónískt í ljósi boðskaparins, en þó kannski alveg fullkomlega viðeigandi þar sem höfundur hefur nú einu sinni lært að það að sýna of mikið sé slæmt. Hún hefur meitlað alla auka fitu utan af orðunum, utan af sögunni, og eftir stendur listilega ofið og lifandi listaverk, fullkomin mynd af ófullkomnu samfélagi sem kann ekki að halda utan um manneskju sem er aðeins öðruvísi en búist var við. Ljóðabókin er á sinn hátt eins og óður til skynseginleikans, því án þess að ég ætli að fara að greina ljóðmælanda og allra síður höfundinn, þá hljómar frásögnin eins og þær sem við heyrum frá fólki á einhverfurófi og með ADHD, fólki sem spyr óþægilegra spurninga, fylgir reglunum ekki blindandi og uppsker félagslega útskúfun í mismiklum mæli.
Það að bókin innihaldi ljóðið Greining ýtir undir þennan lestur, því mikið af skynsegin fólki er greint seint á lífsleiðinni og fær þannig ákveðna útskýringu á hvers vegna því gekk illa að falla í fyrirfram ákveðin viðmið í aðra höndina en skaraði fram úr í hina.
Það er sársaukafullt að sjá sjálfan sig í verkinu, að finna hvernig maður hefur sjálfur lært allar þessar lexíur sem ljóðmælandi lærir, að fela sitt rétta andlit og passa að sýna sig aldrei alveg, því maður veit að maður er of mikið. Maður býður upp á sig í hæfilegu magni, í performans, því helsta þrá manneskjunnar er nú einu sinni að vera hluti af heild, af hóp, að vera ekki einn og útundan, svo hversu mikið sem það tekur á sálartetrið er lang öruggast að fela sig, forma sig eftir því sem um er beðið, að passa að vera alltaf í hæfilegu magni.
„Augu full af fyrri lífum“
Orðfæri bókarinnar er blanda af hversdagslegu máli og myndhverfingum, senur eru teiknaðar upp á sterkan hátt svo auðvelt er að detta inn í heim bókarinnar, sem dansar á mörkum súrrealisma og töfraraunsæis á köflum, kafar ofan í algjöran realisma og teygir sig á milli tveggja heima með húmor og beittri ádeilu. Röddin sem segir frá er bæði viðkvæm og sterk, við heyrum frá barninu, frá fullorðnu konunni, frá hamingju og sorgum, frá samfélaginu sem hún passar ekki inn í, og saman mála þessar tengdu en mislægu raddir upp hrífandi skáldverk sem er hlaðið af sterkum setningum og orðum í uppröðunum sem koma á óvart og vekja hughrif. Sömu minnin heimsækja lesandann í mismunandi ljóðum, dans og gaddavír, fossar og vötn, nefndir og skýrslur eru aldrei langt undan, og vefa saman þráð um draumanna, vinnuna, stefnumótaöpp og allt þar á milli.
„Rennandi vatn í frosnu kerfi“
Ljóst er að höfundur er ekki eingöngu fær með tungumálið og takt orðanna, heldur er hún einnig afbragðsgóður sögumaður sem treystir lesanda til að lesa á milli línanna en matar hann ekki á meiningunni, en leiðir hann þó að djúpum og fallegum kjarna þar sem gott er að dvelja um stund og draga andann, njóta þess að vera maður sjálfur í þögninni á milli orðanna á síðunni, í rými sem var skapað fyrir alla þá sem eru kannski aðeins of mikið en samt aldrei nóg.
