Þú ert í Bónus og rekur augun í pylsupakka með áfastri spólu. Þetta er tilboð sem þú þekkir og þú ferð beinustu leið í að grátbiðja foreldra þína um að kaupa pakkann svo þú getir fengið þessa tilteknu spólu til að horfa á endurtekið heima fyrir. Foreldrar kinka kolli og pakkinn er fljótur að rata ofan í körfuna. Líklega eru foreldrarnir jafn til í þetta og þú. Með allt á hreinu, það er titill bíómyndarinnar sem þessi pakki inniheldur. Áður en þú veist af ertu kominn með góssið heim og byrjaður að horfa á kvikmynd sem er ein húrrandi kaotísk atburðarás en er fljót að smella sér rækilega inn í hjarta þitt líkt og flest önnur hjörtu landsmanna. Þú getur ekki hætt að horfa, að hluta til vegna þess að það eru ekki margar kvikmyndir heima til að velja úr, en einnig vegna þess að lögin eru öll svo grípandi, senurnar svo fáránlegar og grínið svo smásmugulega íslenskt og lúðalegt. Inn út, inn inn, út.
Um fjörutíu árum síðar er kvikmyndin orðin að söngleik og það á sama stað og hún var fyrst frumsýnd. Að sjálfsögðu, hví ekki fyrr? Það sem þurfti til var hópur af ungum listamönnum á bak við allt heila klabbið. Kannski þarfnast verkið einmitt mjög hrárrar og kraftmikillar orku. Þannig varð það vissulega til í upphafi.
Stuð og pönk
Sumarleikhúsið Aftur á móti býður upp á nostalgíska veislu. Söngleikurinn Með allt á hreinu er fagurgalandi óður til kvikmyndarinnar ástsælu með Stuðmönnum og Grýlunum sem kom út árið 1982 í leikstjórn Ágústs Guðmundssonar. Söngleikurinn er hinsvegar í leikstjórn Höskuldar Þórs Jónssonar sem sá einnig um leikgerðina ásamt Kötlu Njálsdóttur og Kristni Óla S. Haraldssyni. Viðfangsefnið er ekki auðvelt – að aðlaga svona ástsæla og rótgróna kvikmynd að sviði þar sem megin aðdráttaraflið í upphafi var líklega hljómsveitirnar tvær og meðlimir þeirra. Jú og auðvitað tónlistin, og hún fær vissulega að njóta sín afar vel á sviði í flutningi þessara ungu radda.
Sagan segir frá Stuðmönnum og Gærunum sem spila saman og æfa fyrir komandi tónleikaferðalag um landið. En þegar aðalsöngvararnir Stinni Stuð og Harpa Sjöfn hætta saman þá fara öll plön út um þúfur og rígur myndast á milli hljómsveita með tilheyrandi uppákomum og samkeppni. Lögin eru að sjálfsögðu eftir Stuðmenn og Grýlurnar og upprunalega handritið var skrifað af Ágústi Guðmundssyni, Eggerti Þorleifssyni og Stuðmönnum.
Það verður engin helvítis rúta
Það þarf kannski ekki að taka það fram, en samt mögulega, ef þú fílar ekki kvikmynda Með allt á hreinu eða þekkir hana eða lögin ekki neitt þá gæti verið að þér muni þykja takturinn í söngleiknum skrítinn. Kvikmyndin sjálf er byggð upp á einstaka senum og á tónlistaratriðum svo það hefur líklega verið þrautinni þyngri fyrir leikstjóra og listræna stjórnendur að ná að sauma saman senunum á sviði fyrir gott flæði. Hvernig þau hafa leyst úr þeirri áskorun, auk þeirrar sem snýr að því að upprunaverkið byggði að miklu leyti á sínum tíma á frægð Stuðmanna og Grýlanna, er nokkuð aðdáunarvert. Söngleikurinn nefnilega ávarpar eigið upprunaverk beint út og örugglega. Einn skemmtilegasti parturinn af því er virkilega góður leynigestur en að auki höfum við Skafta, leikinn af Kristni Óla Haraldssyni, og Dýrleif, leikna af Kötlu Njálsdóttur, í hlutverki sögumanna og þau hefja verkið alveg eins og við öll gerðum, með því að stinga spólu í tækið.
Katla og Kristinn Óli eru virkilega gott kynna-tvíkeyki og ná salnum með sjarma sínum. Þau fylgja áhorfendum í gegnum verkið og ávarpa oft og tíðum einstaka atriði, deila með áhorfendum skemmtilegum staðreyndum eða brjóta allar reglur, það er að segja, fara gegn upprunalega handritinu. Því handritið er jú ramminn og því skal fylgja – svona oftast. Þetta er óður til upprunaverksins en á sama tíma ert gert góðlátlegt grín að því líka.
Sönggleðin mikil og kröftug
Þarna er á ferðinni svo orkumikill leikhópur. Það ná líka allir karakterunum svo vel án þess að reyna að gera einhvers konar skopstælingu á þeim. Þorið og dirfskan líka sem þarf til að taka að sér svo rótgrónar persónur er eins og áður sagði nokkuð aðdáunarvert. Þar mögulega þarf kannski að nefna fyrstan í því samhengi Inga Þór Þórhallsson í hlutverki Dúdda. Jafnvel þó það mætti teljast nánast ómögulegt að ná Dúdda jafn vel og Eggert Þorleifsson gerði á sínum tíma þá nær Ingi Þór því á svo áferðarlausan hátt. Hann er Dúddi, og áhorfendum langar helst að knúsa hann. Óvænt viðbót er að þessi Dúddi kann virkilega að syngja. Kolbeinn Sveinsson í hlutverki Frímanns er einnig afar vel til fundið leikaraval. Hann var hinn fullkomni Frímann.
Leikarar í aðalhlutverkunum tveimur eru síðan alls ekki af verri endanum, langt því frá, en Jakob Von Oosterhout túlkar Stinna Stuð og Berglind Alda Ástþórsdóttir er Harpa Sjöfn. Söngur Jakobs er óaðfinnanlegur og rödd hans þétt og hljómmikil. Flestir ættu að þekkja hann úr söngleiknum Ormstungu og er hann rækilega búinn að stimpla sig inn með hæfileika sína. Mikill kraftur er í Berglindi og pönkið upp á tíu. Með henni í pönkinu eru Katla Njálsdóttir, Salka Gústafsdóttir og Helga Salvör Jónsdóttir. Frábærar gærur. En til liðs við sig fá þau auðvitað flottan rótara, eða Buffið eins og hann er kallaður, og sem leikinn er af Birni Björnssyni. Ef þið farið, reynið að taka eftir öllum hreyfingunum hans. Það var vel til fundið að gefa þeim karakter enn meira vægi og óvæntur hæfileikinn er eftirtektarverður. Og svo er það gellu-umboðsmaðurinn Hekla sem leikin er af Rán Ragnarsdóttur.
Stuðmenn eru, auk Jakobs sem Stinni, þeir Kristinn Óli sem Skafti, Kolbeinn Sveinsson í hlutverki Frímanns, Killian G. E. Briansson sem Lars, Ágúst Örn Wigum sem Baldvin Roy og Ísak Emanuel Glad Róbertsson sem Hafþór og svo eins og áður sagði Ingi Þór sem rótarinn þeirra hann Dúddi. Fullkomlega lúðalegir allir sem einn. Vilhjálmur B. Bragason smeygði sér síðan í alls kyns hlutverk og það vel. Svo er það auðvitað rúsínan í pylsuendanum, Eggert Þorleifsson mætir þarna til leiks sem Sigurjón Digri.
Sumir á bomsum
Búningarnir eru mikilvægir enda bar kvikmyndin með sér mjög eftirminnilegt heildarútlit og ná búningahönnuðir söngleiksins, þær Hulda Kristín Hauksdóttir og Gríma Valsdóttir, vel að endurvekja og fanga þá fagurfræði og orku á sviði. Leikmyndin er líka afar vel hugsuð með stórum stillönsum sem stækka sviðið og gefa persónum og leikendum mikið rými til að fylla það. Atriði þar sem hóparnir eru að keyra af stað í rútunum er sérstaklega vel smíðað og eru leikur og leikmynd þar í einstaklega góðri harmóníu. Leikmyndin gerir það einnig að verkum að söngatriði stækka og verða öflugri. Sömuleiðis fá skemmtilegar og hressandi sviðshreyfingarnar meira rými til að njóta sín. Höskuldur Þór sá um leikmynd. Sviðshreyfingar voru í höndum Leu Alexöndru Gunnarsdóttur. Söngurinn er í alla staði frábær og voru nokkur atriði sem komu afar skemmtilega á óvart.
Ljósastýring var á köflum smá stirð enda margir leikarar til að elta og saumurinn á milli atriða stundum sýnilegur. Það er samt augljóst að Sölvi Dýrfjörð er efnilegur í hlutverki ljósahönnuðar og eins og áður sagði að þá er upprunahandritið eins og flestir vita með afar undarlega framvindu sem samanstendur af sterkum og eftirminnilegum senum svo erfitt hefur verið að sauma þéttar. Það var þá aðallega atriði með vasaljós sem hefði mátt hafa dramatískari áhrif. Kannski var myrkrið í salnum ekki nægilegt eða vasaljósið ekki nógu sterkt. En að því sögðu að þá nær söngleikurinn Með allt á hreinu því marki að vera alveg jafn góð skemmtun og kvikmyndin. Og hvílík skemmtun. Orkan er smitandi og sönggleðin jafnvel meiri en í upprunaverkinu.
Með allt á hreinu söngleikurinn ber með sér mikið stuð, mikla orku og ljúfa nostalgíu en jafnframt óvæntar vendingar. Og jú, hreyfingarnar og söngurinn eru eggjandi. Að minnsta kosti að því leytinu til að þig langar helst að dansa og syngja með.
