Fuglamál er fyrsta skáldsaga myndlistarkonunnar Mörtu Maríu Jónsdóttur og kom út á dögunum hjá bókaútgáfunni Benedikt. Bókin er sannarlega fullkomin vor- og sumarbók, því þó mikið af henni gerist um vetur er ferskur andblær yfir henni og ákveðinn léttleiki. Orðavalið er einbeitt og ákveðið en þó auðlesið og fagurgræn kápan tónar við sumarsæluna úti fyrir.

Það vekur einnig sérstaka ánægju mína að fá bók fyrir fullorðna með myndlýsingum, en höfundur á þrjú listaverk í bókinni. Kápa og umbrot Elinar Mejergren eru auk þess til fyrirmyndar, ég elska nótnapappírsuppsetninguna, innbrotið, pappírinn, bara gjörsamlega allt. Ef ég væri bók myndi ég vilja líta svona út.

Fuglamál segir frá Brynju og samböndum hennar við fjölskyldu sína, kynnum hennar af kærasta og barnsföður sínum Hafliða og svo fæðingu og fyrstu árum dóttur þeirra, hennar Ídu.

Sagan er skilgreind sem samtímasaga með hryllingsívafi, en ég verð að játa að ég fann ekki hrylling í henni, alla vega ekki í hinum hefðbundna, draugar stökkva fram skilningi, en kannski í skilningi ókennileikans, hins óþekkta sem rær fram í gráðið rétt utan við sjónlínuna og þeim hversdagslegu ógnum sem steðja að foreldrum, fjölskyldum og elskendum í hversdeginum sjálfum.

Persónur sem heilla

Nú vil ég sem helst skrifa sem minnst um söguþráðinn því mér finnst mikilvægt að lesandi fái að upplifa sjálfur, en þó er vert að nefna ákveðin þemu sem eru sérlega vel heppnuð sem og persónusköpunina. Finnst mér persóna Hafliða sérstaklega vel sköpuð en hann er ótrúlega raunsannur og trúverðugur og akkúrat vel mótuð týpa af manni sem hefur ósköp marga galla en líka einhverja kosti, og fremur helst illverki með afstöðuleysi, fjarveru eða öðrum hversdagslegum löstum. Þá er mamma Brynju vel heppnuð og mér finnst gaman að lesa bók þar sem mæðgnasamband er ekki eitrað eða erfitt, en mamman heldur vel utan um dóttur sína, er góð amma og liðleg og innan handar, án þess þó að vera flöt og gallalaus.

Þemu óróleikans og uppistöðuleysisins finnst mér sterkt fönguð, sem og líf listafólks og fjárhagsstaða þeirra, togstreitan milli heimilislífs, foreldrahlutverks. Eitt það sterkasta finnst mér að hægt er að lesa söguna bæði sem raunverulega töfraraunsæissögu eða sem táknsögu þar sem fuglinn Pótó og það sem fylgir honum eru tákn fyrir kvíðann, óttann, nagandi óöryggið, og allt það erfiða sem fylgir því að ala upp barn sem maður elskar meira en allt í heiminum.

Hælisleitendur og kynlífsverkakonur

Ef ég ætti að setja út á eitthvað þá finnst mér að saga Brynju í Hollandi gæti verið betur ofin í hring, tenging hennar við kynlífsverkakonurnar finnst mér aðeins of þunn eða langsótt, hún stendur einhvern veginn innan og utan við þá sögu og ég er ekki frá því að bókin væri sterkari ef sá tengipunktur væri rofinn frá persónulegum upplifunum Brynju. Það er alveg nóg að vera leitandi listamaður sem á fjarverandi föður og ættarsögu af geðsjúkdómum, það þarf ekkert endilega að vera ofbeldi eða jaðarheimur undirliggjandi.

Samband Hafliða við flóttafólk og hælisleitendur finnst mér betur sett saman, en í hans persónu trúi ég því hundrað prósent að hann gefi sig allan í slíkt starf, svo lengi sem hann fær að vera miðpunkturinn í frásögninni, en ég sé Brynju aðeins öðruvísi fyrir mér.

Þá elska ég hana Ídu litlu, sem er svo skemmtilega lýst að það er eins og hún standi ljóslifandi fyrir framan mig þegar ég les. Mér finnst jafnvel að hægt sé að túlka táknsöguna í þá átt að fuglinn sé skynseginleiki eins og einhverfa, eitthvað sem situr ógreint í ættinni og brýst rækilega fram í Ídu litlu, sem fær svo auðvitað ekki rétta greiningu þar sem hún er svo klár og stillt stelpa. Ég gæti skrifað langar ritgerðir um þennan vinkil, en ég læt það vera að sinni.

Ég vil óska höfundi til hamingju með fallegt verk og skemmtilegt, og mæli alveg ótrúlega mikið með þessari litlu og léttu bók í sinni undurfallegu kápu í veskið hjá öllum sem ætla sér að lesa eitthvað gott í sumar.